Carl Orff – Carmina Burana: Estuans Interius (Το ροκ το μεσαιωνικόν)

Υπήρχαν ροκάδες το Μεσαίωνα;

Ετοίμαζα τούτο το ποστ έχοντας κατά νου κι αυτή τη φορά μια μετάφραση των στίχων. Αλλά έπεσα σε σημαντικά στοιχεία που δε γίνεται να μην τα εκθέσω.

Τα Carmina Burana λοιπόν, είναι τραγούδια που βρέθηκαν σε ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο το οποίο βρέθηκε στο αβαείο των Βενεδικτίνων του Beuern(στις Βαυαρικές Άλπεις, 30 μίλια κάτω από το Μόναχο) εξ ου και Carmina (τραγούδια) Burana (της Beuern). Η συλλογή αυτή σώζει σημαντικά κομμάτια της μεσαιωνικής ποίησης κι ο Carl Orff μελοποίησε κάποια από αυτά. Τα τραγούδια που διάλεξε, μας δίνουν μια εικόνα του Μεσαίωνα πολύ διαφορετική από αυτήν που πιστεύουμε. Με ανθρώπους ζωηρούς που, είτε χαίρονται με την άνοιξη, είτε τα πίνουν στην ταβέρνα, είτε τραγουδάνε – αρκετά τολμηρά – για τον Έρωτα.

Αλλά το Estuans Interius ξεχωρίζει. Είναι μια δήλωση παρρησίας ενός ανθρώπου ο οποίος επιλέγει να μείνει έξω από την πεπατημένη. Και στέκει θαραλλέα στην επιλογή του. Η λατινική γλώσσα, μια γλώσσα που στο μυαλό μας έχει ταυτιστεί με σκονισμένα συγγράμματα και γηραιούς καθηγητές, εδώ παίρνει κυριολεκτικά φωτιά, γίνεται παθιασμένη, ρέει μέσα της αίμα. Περιφρονεί όλες τις αξίες που οι σύγχρονοί του θεωρούν «καλές». Αλλά μην ξεγελιέστε από τις λέξεις. Δείτε βαθύτερα. Το πιο προκλητικό στους στίχους αυτούς, είναι που ο ποιητής, μας αφήνει να καταλάβουμε πως ο ίδιος είναι κάτοχος ενός άλλου είδους σοφίας. Πιο βαθιάς από αυτήν που εξαίρεται δημόσια. Κι αυτό θα πρέπει να ακουγόταν πολύ «βαρειά» στα μεσαιωνικά αυτιά.

Δείτε τη γλώσσα. Τα λατινικά που στο μυαλό μας έχουν ταυτιστεί με σκονισμένα συγγράμματα και γηραιούς καθηγητές, εδώ παίρνουν φωτιά, παθιάζονται, ρέει μέσα τους αίμα ζεστό ενός νέου ανθρώπου.

Ενός ανθρώπου που, ψάχνοντας, βρήκα στοιχεία γι’ αυτόν. Έμεινε γνωστός με το όνομα «Αρχιποιητής» κι έζησε το 12ο αιώνα. Στη ζωή του, έγινε διάσημος για τους βλάσφημους, ελευθερόστομους στίχους του, από τους οποίους μας σώζονται σήμερα δέκα ποιήματα.

Ο Αρχιποιητής δεν ήταν μόνος του. Οι στίχοι αυτοί θεωρούνται ως οι αντιπροσωπευτικότεροι του Ordo Vagorum, του Τάγματος των Πλάνητων. Διαννοούμενοι οι οποίοι γυρνούσαν σε όλη την Ευρώπη, από πόλη σε πόλη, χωρίς μόνιμη κατοικία, προσπαθώντας να ικανοποιήσουν τις πνευματικές τους ανησυχίες. Οι τελευταίες ήταν και το στοιχείο που τους διαφοροποιούσε από τη μάζα των χωρικών – ο όρος rustici στα Carmina Burana χρησιμοποιείται υποτιμητικά.

Αυτό εδώ είναι το δέκατο από τα σωζόμενα ποιήματα του Αρχιποιητή κι έχει τη μορφή της εξομολόγησης προς τον άνθρωπο που τον προσέλαβε, τον επίσκοπο της Κολωνίας. Ο Orff μελοποίησε μόνο τις 5 πρώτες στροφές (τις οποίες και παραθέτω) αλλά οι περίεργοι μπορούν να βρουν ολόκληρο το ποίημα στα λατινικά και σε αγγλική μετάφραση.

Προκαλεί εντύπωση το κλείσιμο στην ολοκληρωμένη γραφή: ο Αρχιποιητής, δηλώνει την ειλικρινή του μεταμέλεια και ζητά από τον επίσκοπο να τον συγχωρέσει για την προηγούμενη αμαρτωλή του ζωή και την πίστη του στην αρχαία θρησκεία, διαβεβαιώνοντας πως η ψυχή του επιθυμεί να πάρει το σωστό δρόμο.

Να λέει αλήθεια; Μήπως πρόκειται για ακόμα πιο χοντρό δούλεμα; Δε θα μάθουμε ποτέ. Η φωνή όμως του αρχιποιητή στις πρώτες στροφές, έχει παραμείνει σαν ένα αιώνιο μανιφέστο, το παλαιότερο κείμενο που ξέρω να υμνεί το τρίπτυχο «sex ‘n’ drugs ‘n’ rock ‘n’ roll». Ένας επαναστατημένος νέος, ηλικίας άνω των 800 ετών.

Από τον Fischer-Diskau, μια συγκλονιστική ερμηνεία.

Aestuans interius
ira vehementi
in amaritudine
loquor meae menti;
factus de materia,
cinis elementi,
similis sum folio,
de quo ludunt venti.

Cum sit enim proprium
viro sapienti
supra petram ponere
sedem fundamenti,
stultus ego comparor
fluvio labenti
sub eodem tramite
numquam permanenti.

Feror ego veluti
sine nauta navis,
ut per vias aeris
vaga fertur avis;
non me tenent vincula,
non me tenet clavis;
quaero mihi similes,
et adiungor pravis.

Mihi cordis gravitas
res videtur gravis;
iocus est amabilis
dulciorque favis;
quicquid Venus imperat,
labor est suavis,
quae numquam in cordibus
habitat ignavis.

Via lata gradior
more iuventutis,
implicor et vitiis
immemor virtutis,
voluptatis avidus
magis quam salutis,
mortuus in anima
curam gero cutis.

Με φωτιά στα σωθικά μου
κατειλημμένος απ’ την οργή
στην πίκρα μου
λέω με τον νου μου
πλασμένος από ύλη,
φτωχά υλικά
μοιάζω με φύλλο
που το παίζουν οι αέρηδες

Λένε πως σωστό είναι
ο σώφρων άνθρωπος
να χτίζει θεμέλια
πάνω σε πέτρα
αλλά εγώ μοιάζω
με ποτάμι που ρέει
και καθώς κυλά
τίποτα δεν κρατά σταθερό

Είμαι απ’ τη γέννα μου
καράβι δίχως ναύτες
και πουλί που στον αέρα
πάει όπου θέλει
δεν με κρατ
ούν αλυσίδες
δε με κρατούν κλειδιά
επιθυμώ τους όμοιούς μου
και κάνω παρέα με αλήτες

Για μένα, μια σοβαρή καρδιά
παραείναι σοβαρή.
Τα αστεία είναι καλύτερα
γλυκύτερα από μέλι
Κι οι προσταγές της Αφροδίτης
ευχάριστη δουλειά
που κατοικεί μόνο
στις γενναίες καρδιές

Διαλέγω τον εύκολο δρόμο
όπως αρέσει στη νιότη
τάσσομαι στην κακία
ξεχνώ την αρετή
αχόρταγος για ηδονές
αδιάφορος για σωτηρία
αφού νεκρός είμαι στην ψυχή
ας ταΐσω το σώμα!

This entry was posted in Rock, Παλιά μουσική. Bookmark the permalink.

6 Responses to Carl Orff – Carmina Burana: Estuans Interius (Το ροκ το μεσαιωνικόν)

  1. elafini says:

    Re vera, cara mea, mea nil refert

  2. elafini says:

    Vah! Denuone latine loquebar? Me ineptum. Interdum modo elabitur.

  3. Jean - Lyc says:

    Nil refert?

    Unitam logica falsa tuam philosophiam totam suffodiant!

  4. elafini says:

    mea refert…salut!

  5. Jean - Lyc says:

    Κι επειδή πολλοί προβληματίστηκαν με τον παραπάνω διάλογο, οι παρακάτω σύνδεσμοι θα τους βοηθήσουν:

    http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/alabaster/A218882
    http://www.columbia.edu/cu/augustine/arch/omnibus.html
    http://www.blueharvest.net/home/latin.html

  6. lucy of wild flowers says:

    Και το λατινικό καλά κρατεί, εδώ βλέπω!
    LOL

    Και βέβαια υπήρχαν ροκάδες στον μεσαίωνα!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Notify me of followup comments via e-mail. You can also subscribe without commenting.