Πασχαλινόν – ήτοι λόγος περί Στανίση, Jumbo, αρνιών, κροτιδών και λοιπών ελληνομπαρόκ εθίμων

Ε, λοιπόν, αυτό το πράγμα με τις πασχαλινές αναρτήσεις στο φατσοβιβλίο, είναι άνευ προηγουμένου. Τόση γκρίνια, κατήφεια και μιζέρια, πρώτη χρονιά βλέπω. Δεν ξέρω αν είναι φετεινό το φαινόμενο ή απλώς τα προηγούμενα χρόνια δεν έδινα σημασία, αλλά, γενικώς και, δεδομένου πως οι φατσοβιβλιοφίλοι μου είναι στην πλειονότητά τους παγανοί, δωδεκαθεϊστές, άθεοι, δυτικόφρονες και άλλα αντίχριστα στοιχεία, όλους (πλην ελαχίστων) κάτι τους τρώει.

Άλλοι τα έχουν βάλει με τη διαφήμιση των Jumbo με τη Στανίση. Σε άλλους τη δίνουν οι κροτίδες. Άλλοι ενοχλούνται από τη σφαγή των αρνιών ενώ άλλοι ενοχλούνται από τη θέα του αρνιού στη σούβλα. Όλα τα παραπάνω, σηκώνουν μια μικρή ανάλυση, οπότε είπα να τις κάνω όλες εδώ και μαζεμένες. Πάμε λοιπόν.

Α. Περί του ότι η διαφήμιση των Jumbo ΓΑΜΑΕΙ.

Η διαφήμιση των Jumbo έχει, πρώτα από όλα. Η οποία αποτυπώνει την πραγματικότητα του ελληνικού Πάσχα. Ως έχει. Το καλύτερο; ΔΕΝ. ΚΡΙΝΕΙ. Ούτε θετικά, ούτε αρνητικά. Ούτε εξιδανικεύει, ούτε θάβει. Κάθε κρίση, αφήνεται για το θεατή: ο λούμπεν κολακεύεται, ο διαννοούμενος (κυρίως ο γιαλαντζί) επίσης κολακεύεται που δεν ανήκει στην πτωχή πλέμπα του Μπύθουλα – άρα πρώτη τεράστια μαγκιά του διαφημιστή. Όχι μόνο έχει πιάσει όλο το κοινό, αλλά το κάνει και ό,τι θέλει. Ακόμα κι αυτούς που θεωρούν εαυτούς υπεράνω διαφημιστικής χειραγώγησης. Μέσα σε όλα αυτά, το προϊόν, αναδεικνύεται ως αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής πραγματικότητας. Όποια κι αν είναι αυτή. Όπερ έδει, άρα, δεύτερη μαγκιά του διαφημιστή.

Όσο για την ίδια τη Στανίση, με τη διαφήμιση αυτή ανέβηκε δυο κλικ στην εκτίμησή μου. Σκάει μύτη με την εξωπραγματική της τουαλέτα ένα πλάσμα από έναν άλλο κόσμο, ωστόσο παραμένει μια τρυφερή νονά που σκέφτεται τα βαφτιστήρια της.  Παρ’ όλο που είναι «η φίρμα», σε όλη τη διαφήμιση, αντιμετωπίζει όλους τους υπολοίπους ως ίσους της – κάτι που δε βλέπεις σε ΚΑΜΜΙΑ διαφήμιση με την Χ υπερδιαφημισμένη διασημότητα Β’ κατηγορίας. Δεύτερον και πολύ πιο σπουδαίο, τραγουδάει χωρίς ίχνος κόμπλεξ ή δισταγμού τους εμφανέστατα αυτοσαρκαστικούς στίχους του διαφημιστικού. Και, η μέχρι στιγμής πείρα μου στη ζωή με έχει μάθει να εκτιμώ τους ανθρώπους που μπορούν να αυτοσαρκάζονται χωρίς κόμπλεξ.

Συμπέρασμα: το σποτ αξίζει να καταχωρηθεί στα μεγάλα σουξέ της ελληνικής διαφήμισης, όπως το παλιό «Ρετσίνα Κουρτάκη – κάθε μέρα γιορτή», με το φαντάρο που κάνει έκπληξη στους γονείς του. Διαφήμιση μιας εποχής στην οποία δε μας ενοχλούσε τόσο πολύ το να κοιταζόμαστε στον καθρέφτη.

Β. Ότι αγαθόν το τους αμνούς σφάζειν.

Ω! η αγαπημένη κλάψα των ημιμαθών οικολόγων και των φιλόζωων του γλυκού νερού. Και τι κρίμα τα μικρά αρνάκια που κάθε Πάσχα σφάζονται για να μασαμπουκώσουν οι ελληναράδες. Μπου χου χου.

Μερικά απλά δεδομένα.

Το αρνί είναι το νεαρό πρόβατο. Τα πρόβατα τα εκτρέφουν κτηνοτρόφοι. Οι κτηνοτρόφοι των προβάτων δε βγάζουν τα κύρια έσοδά τους από το κρέας – η προβατίνα και το κριάρι είναι κρέατα που δεν έχουν τόσο μεγάλη ζήτηση – αλλά από το μαλλί και το γάλα (το οποίο γίνεται τυρί, γιαούρτι κλπ.)

Τα αρνιά γεννιούνται νωρίς την άνοιξη. Η γέννησή τους, για τον κτηνοτρόφο, είναι ένα μικρό πρόβλημα: πίνουν γάλα. Του μειώνουν την παραγωγή. Και, εντάξει, αν μιλούσαμε για λίγα αρνάκια, η ζημιά θα αντισταθμιζόταν από την ανανέωση ή τη μεγέθυνση του κοπαδιού. Μιλάμε όμως για αρκετά παραπάνω.

Δεδομένου πως το κρέας μέχρι πρόσφατα ήταν δυσεύρετο στη χώρα μας, το να σφάξεις και να φας το αρνί (που σου λιγοστεύει την παραγωγή) είναι η πιο λογική λύση.

Ναι, θα πουν κάποιοι, αλλά δε χρειάζεται να τρώμε κρέας, το κρέας δεν είναι πια δυσεύρετο και δεν ξέρω τι άλλο.

ΟΚ. Αν δεν το φας το αρνί και το αφήσεις να ζήσει, η παραγωγή πρόβειου γάλακτος θα μειωθεί ακόμα περισσότερο. Ο παραγωγός θα πρέπει να πουλήσει πιο ακριβά το γάλα κι έτσι η τιμή προϊόντων όπως η φέτα και το πρόβειο γιαούρτι – την οποία τρώνε και πολλοί χορτοφάγοι – θα εκτιναχθεί στα ύψη.

Ακόμα χειρότερα, τα ζώα αυτά, μεγαλώνουν. Κι όταν μεγαλώνουν, δεν τρέφονται με τον αέρα. Άρα θα χρειαστούν είτε περισσότερους βοσκότοπους είτε περισσότερες καλλιέργειες ζωοτροφών. Θα είχαμε υπεράριθμα πρόβατα τα οποία είτε θα ήταν άχρηστα (λόγω υπερπροσφοράς γάλακτος / μαλλιού) είτε θα φτάνανε το οικοσύστημα στα όριά του. Και τότε, τι θα έπρεπε να κάνουμε; Να μειώσουμε τον πληθυσμό τους. Δηλαδή, αυτό που κάνουμε και τώρα. Μόνο που τώρα τα τρώμε κιόλας.

Η σφαγή των αρνιών λοιπόν, είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της αλυσίδας που φέρνει στο πιάτο μας τη φέτα. Μπορεί να μη μας αρέσει, αλλά είναι η πιο οικονομική και οικολογική λύση που υπάρχει.

Γ. Περί του ότι το θέαμα του αρνιού στη σούβλα είναι παιδαγωγικό

Ας αποστασιοποιηθούμε λίγο από το θρησκευτικό του πράγματος κι ας δούμε πιο αποστασιοποιημένα την ιστορία της Ανάστασης του Χριστού, περισσότερο από σκοπιά κοινωνικής ανθρωπολογίας. Θα διαπιστώσουμε πολύ γρήγορα πως είναι μια ιστορία η οποία είναι διαδεδομένη σε πολλές μεριές ανά την υφήλιο, σε πολιτισμούς τελείως άσχετους με το χριστιανισμό. Κι υπάρχουν φυσικά λόγοι γι’ αυτό. Είναι μια παγκόσμια ιστορία η οποία μιλά για τις τρομερές δυνάμεις της Ζωής και του Θανάτου. Ακόμα και σε αυτήν την εκδοχή, μιλάμε για ένα Θάνατο που ούτε ο θεός ο ίδιος δεν αποφεύγει, και μια Ανάσταση /  Αναγέννηση η οποία προορίζεται για τους πάντες.

Το σκηνικό λοιπόν είναι το αιώνιο δίπολο Ζωή – Θάνατος.

Σε αυτό το σκηνικό λοιπόν, βλέπεις κανονικά το πτώμα ενός ζωντανού πλάσματος το οποίο πεθαίνει προκειμένου να τραφείς εσύ. Είναι μια πράξη ειλικρινέστατη και, παράλληλα, μια υπενθύμιση: ζεις από το θάνατο των άλλων. Κάποτε κάποιοι άλλοι θα ζήσουν από το θάνατο το δικό σου.

Ε, αυτό το τελευταίο είναι κάτι που δεν αντέχει ο καταναλωτισμός. Ανοίξτε όποιο σύγγραμμα κοινωνικής ψυχολογίας, ψυχανάλυσης, κοινωνικής ανθρωπολογίας ή κοινωνιολογίας θέλετε. Και θα δείτε πως όλα συμφωνούν: ο καταναλωτικός πολιτισμός στηρίζεται πάνω στην ιδέα της λήθης του θανάτου. Η πράξη της κατανάλωσης, είναι μια συμβολική ακύρωση του ίδιου του θανάτου. Η δε καταναλωτική κοινωνία, μισεί την ιδέα του θανάτου διότι ο τελευταίος είναι μια διαρκής υπόμνηση οικονομίας – άρα, το τέλος της κατανάλωσης.

Είναι λοιπόν επόμενο η καταναλωτική κοινωνία να μισεί τη θέα ενός αρνιού το οποίο ψήνεται ολόκληρο, αλλά να εξυμνεί τα κομμάτια του ίδιου του αρνιού, αν στερηθούν την πραγματική μορφή τους και μασκαρευτούν με μια κατ’ εξοχήν καταναλωτική αισθητική σε κάποιο γκουρμέ πιάτο: «φωλιές αρνιού με γλασαρισμένες φλούδες πορτοκαλιού».

(Αλήθεια, αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί το λένε φωλιά, αφού στις φωλιές ζουν τα ζώα; Δε θα ήταν πολύ πιο λογικό να τις αποκαλούν “φέρετρα”; )

Δ. Περί κροτίδων

Εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα άλλο παγκόσμιο μοτίβο. Ο κρότος, σε πάμπολλους πολιτισμούς, θεωρείται πως διώχνει το κακό. Σε κάποια ασιατική κουλτούρα, όταν γινόταν έκλειψη Σελήνης, οι άνθρωποι έκαναν σαματά για να τρομάξει ο δράκος που θέλει να φάει το φεγγάρι και να φύγει. Σε ένα τελετουργικό που έχει αντιγράψει η Wicca, όταν μετακομίζεις σε καινούργιο σπίτι, το φέρνεις γύρα και βαράς τα κατσαρολικά για να διώξεις τα κακά πνεύματα (και έχει και πολλή πλάκα). Ο κρότος λοιπόν είναι ένα αρχετυπικό αποτροπαϊκό μέσο.

Φυσικά, μέχρις εδώ. Πολλές φορές έχω αγανακτήσει από την κατάχρηση εκρηκτικών που γίνεται σύμφωνα με το έθιμο ακόμα και σε ώρες κοινής ησυχίας. Αλλά δε θα φτάσω στο σημείο να ζητήσω να απαγορευτούν πλήρως. Μέτρο ναι. Απαγόρευση όχι.

Ε. Λόγος προς συναδέλφους αντίχριστους

Φίλε. Σου τη δίνει στα νεύρα που οι άλλοι το θεωρούν υποχρεωτικό να πεις φρασούλες όπως «Χριστός Ανέστη» τη στιγμή που δεν το πιστεύουν ούτε οι ίδιοι. Σου τη δίνει η εμποροπανήγυρις θρησκευτικού συναισθήματος των ημερών. Σου τη δίνουν οι εθιμοτυπικές επαναλήψεις θρησκευτικών σειρών και ταινιών στην τηλεόραση. Σου τη δίνουν ο Πέτρος Γαϊτάνος κι ο Χρήστος Σαντικάι. Και σου τη δίνουν ένα σωρό άλλα.

Σε καταλαβαίνω φίλε γιατί κι εμένα μου τη δίνουν. Άκου όμως δυο λόγια.

Πρώτον, το να γκρινιάζεις και να μιζεριάζεις όταν το κοντινό σου περιβάλλον γιορτάζει, δε σε κάνει αντισυμβατικό και cool. Σε κάνει απλώς μίζερο και μουρτζούφλη.

Μια προσέγγιση που για μένα έχει λειτουργήσει στο παρελθόν, είναι να βρίσκω κάθε χρόνο μερικές πικάντικες απαντήσεις στο «Χριστός Ανέστη». Τη μια χρονιά «που να σ’τα λέω! βρήκαν το πτώμα!». Την άλλη «μαγκιά του». Την τρίτη «Ναι, τον καλωσόρισε στο κλαμπ ο Διόνυσος». Τέταρτη δεν είχε. Κάποια στιγμή οι υπόλοιποι το πήραν απόφαση πως έχουν να κάνουν με έναν άπιστο και συνεχίσαμε κανονικά, όλοι μαζί, το γιορταστικό μας τραπέζι, χωρίς να με υποχρεώνουν να συμμετέχω σε άλλα έθιμα που δε μου αρέσουν.

Προσωπικά δεν ονειρεύομαι μια εποχή που θα γιορτάζουν χωριστά οι χριστιανοί και χωριστά οι παγανοί. Ονειρεύομαι μια εποχή που το Πάσχα θα πηγαίνουμε να φάμε μαζί με τους χριστιανούς συγγενείς μας. Στα γενέθλια του Απόλλωνα, θα έρχονται στο τραπέζι κι οι χριστιανοί συγγενείς μας. Και ούτω καθ’ εξής, και όλοι μαζί θα γιορτάζουμε χαρούμενα τις γιορτές όλων των θρησκειών, αφού δε θα χρειάζεται να δουλεύουμε περισσότερο από 100 μέρες το χρόνο. (Μεταξύ μας, ήδη δε χρειάζεται, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.)

Και, στην τελική, ισχύει το σοφό λαϊκό «όπου βλέπεις φαΐ, μείνε».

Επιμύθιον

Η πετσούλα από φρεσκοψημένο αρνί ή κατσίκι είναι &γαμώ. Και κανείς δε θα με αναγκάσει να επαναπροσδιορίσω τη σχέση μου μαζί της.

This entry was posted in Παραβάσεις and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Πασχαλινόν – ήτοι λόγος περί Στανίση, Jumbo, αρνιών, κροτιδών και λοιπών ελληνομπαρόκ εθίμων

  1. nanis says:

    Πολύ αναφέρεις το γαμώ, γαμάει κ.λ. συνεχίζεις με αρλούμπες και δεν ξέρεις τι γράφεις, Το Πάσχα το βλέπεις μόνο σαν φαϊ και παρέα, και τελειώνεις πάλι στο φαϊ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Notify me of followup comments via e-mail. You can also subscribe without commenting.